Openheid

NDIX is een open digitale marktplaats. Ons netwerk is open: diensten en glasvezelinfrastructuur zijn gescheiden, waardoor onze klanten onafhankelijk van hun glasvezelleverancier hun dienstaanbieders kunnen kiezen. Hoewel de term open als sinds onze oprichting in 2001 ons werk omschrijft, is het inmiddels een modewoord geworden. In het volgende artikel licht NDIX-directeur Jeroen van de Lagemaat toe welke eisen aan openheid gesteld worden.

Open versus gesloten netwerk artikel door jeroen van de lagemaat, directeur van ndix

Openheid is een veel geprezen eigenschap en een credo dat vaak gebruikt wordt. Er is veel onduidelijkheid wat deze term daadwerkelijk inhoudt en hoe openheid in de praktijk in de commerciële breedbandmarkt haalbaar en uitvoerbaar is.

De definitie van een open (computer- of communicatie-) systeem (volgens businessdictionary.com) is:

een systeem dat niet in privé bezit is, dat uitsluitend gebruik maakt van standaard interfaces, dat gebruikt kan worden door iedereen en communiceert met ieder ander systeem dat dezelfde standaarden toepast.

Eisen aan openheid

Een dergelijk open systeem moet voldoen aan minimaal vier eisen. Allereerst moet het compleet gedefinieerd zijn, zodat iedereen het kan toepassen. Dit geldt zowel voor de technische aspecten als voor de financiële (tarieven), procedurele en commerciële aspecten. Ten tweede moet het stabiel zijn voor de langere termijn, zodat het gebruik gepland kan worden. Daarnaast moeten de specificaties van alle relevante aspecten publiek zijn en tenslotte mag het niet gecontroleerd worden door een commercieel bedrijf.

Voordelen van openheid

Een belangrijk voordeel van open infrastructuren is dat de beschikbaarheid van bestaande en nieuwe diensten maximaal bevordert wordt en dat de dekkingsgraad van en daarmee de bereidheid voor investeringen in infrastructuren (lees glasvezels) geoptimaliseerd worden.

Openheid bij NDIX

NDIX is het schoolvoorbeeld van een open infrastructuur. De ICT-diensten die via onze marktplaats geleverd worden en de interfaces waarover deze te gebruiken zijn, zijn uitsluitend gebaseerd op algemeen aanvaarde internationale standaarden. De gehanteerde technieken, procedures en commerciële aspecten zijn zeer stabiel en de informatie daarover is voor iedereen op onze website toegankelijk. Daarnaast garanderen de publieke aandeelhouders van NDIX het niet-commerciële opereren en het uniform hanteren van alle aspecten m.b.t. openheid door NDIX voor de lange termijn. Daarbij is NDIX onafhankelijk en biedt zelf geen ICT-diensten aan.

Toegang voor iedereen onder gelijke condities

Iedereen, ook een dienstaanbieder, kan van NDIX gebruikmaken onder strikt gelijke condities qua techniek, tarieven en organisatorische en commerciële aspecten. De condities om diensten aan te bieden over NDIX zijn optimaal. Vanuit één aansluitpunt, waar dan ook, kan een aanbieder aan alle aangesloten bedrijven en instellingen diensten aanbieden. Dit beperkt de kosten voor de aanbieder enorm, en maakt het mogelijk om verspreid over Nederland en delen van Duitsland diensten aan te bieden. Deze lage drempels bevorderen maximaal de ontwikkeling en beschikbaarheid van nieuwe ICT-diensten.

Valkuilen voor openheid

Openheid wordt vaak als label in de breedbandmarkt gebruikt. In een aantal gevallen gaat dat in de praktijk toch mis. Vaak zijn specificaties of randvoorwaarden niet publiek. De condities waaronder een zogenaamd open infrastructuur gebruikt kunnen worden, zoals de tarieven of procedures, zijn vaak niet bekend of onduidelijk. Dit schrikt potentiële aanbieders af. Onduidelijkheid blijkt een sterk wapen om openheid de facto te verhinderen.

Soms is het ook zo dat één of meer dienstaanbieders een voorkeurspositie verkrijgen. Dit gebeurt soms subtiel, bijvoorbeeld doordat een dienstaanbieder eerder in contact kan komen met de (potentiële) klanten, of doordat één of meer basisdiensten (internet en telefonie) van één partij standaard meegeleverd worden met de verbinding.

Openheid beperkende verdienmodellen
Openheid wordt ook beperkt als de infrastructuur wordt beheerd of geëxploiteerd door een commerciële partij, waarbij afspraken gemaakt worden over de openheid. Deze afspraken zijn vaak onvoldoende, en commerciële partijen zijn uitermate gevoelig voor verdienmodellen die de openheid beperken. Zeker als de betreffende partij ook zelf belangen, direct dan wel indirect, heeft bij de dienstverlening die over de infrastructuur geleverd kan worden, wordt met dit soort constructies de “kat op het spek gebonden”.

‘Hoe belangrijk is openheid nu eigenlijk?’
Het belang van openheid wordt regelmatig gebagatelliseerd. Onder het voorwendsel dat de klant niet kan of wil kiezen, of omdat de klant slechts zaken zou willen doen met één leverancier voor alle ICT, worden opdrachtgevers en belanghebbenden van de oorspronkelijke doelstelling m.b.t. openheid afgebracht.

Onder het credo dat internet open is wordt door één partij internet over de infrastructuur geleverd. Echter, diensten als professionele telefonie kan niet over internet geleverd worden en wordt daarom ook als standaarddienst apart over de glasvezel geleverd. Met als gevolg dat andere aanbieders van internet, telefonie en van hoogwaardige dienstverlening als hosting, SaaS diensten etc. hun diensten niet kunnen leveren.

Openheid hoeft niet duur te zijn
Tenslotte kan openheid (te) duur worden gemaakt. Als openheid wordt gerealiseerd door het beschikbaar stellen van kale glasvezelverbindingen, zoals het geval is bij FttH in Nederland en als zodanig door de OPTA is gereguleerd, zijn de kosten om als operator diensten aan te bieden zeer hoog. Een aanbieder moet in iedere wijk apparatuur plaatsen en daarnaast ruimte en glasvezels huren. Dat is duur en nadelig voor minder kapitaalkrachtige (maar vaak wel innovatieve) aanbieders, en beperkt zondermeer het aantal aanbieders. Niet meer dan vijf tot tien aanbieders kunnen apparatuur in dezelfde ruimte plaatsen. Niet voor niets wordt over de FttH-infrastructuren in Nederland uitsluitend de drie standaarddiensten (internet, telefonie en televisie) aangeboden door relatief grote aanbieders.

In al deze gevallen geldt: Half open of zelfs een beetje minder open is de facto gesloten.